Twee paden als symbool voor de keuze tussen cremeren en begraven

Wie nadenkt over een uitvaart komt vroeg of laat voor de keuze te staan: cremeren of begraven? Voor veel mensen wordt die keuze bepaald door persoonlijke voorkeur, familietraditie, geloof of gevoel. Tegenwoordig spelen ook praktische, financiële en duurzame overwegingen een steeds grotere rol.

Er bestaat geen keuze die voor iedereen de beste is. Begraven en cremeren hebben ieder hun eigen mogelijkheden en gevolgen. Daarom helpt het om vooraf te weten wat beide keuzes betekenen. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de mensen die achterblijven.

In dit artikel leg ik de verschillen tussen cremeren en begraven uit. Ook natuurbegraven komt aan bod. Zo kun je de mogelijkheden naast elkaar zetten en bepalen welke vorm het beste aansluit bij jouw wensen.

Leg je wensen vooraf vast

Je hoeft niet te wachten tot een overlijden om over deze keuze na te denken. Door vooraf je wensen te bespreken en vast te leggen, geef je nabestaanden richting op een moment waarop er veel op hen afkomt. Dat geeft duidelijkheid en daardoor rust, vooral in een periode waarin nabestaanden emotioneel zijn en in korte tijd veel beslissingen moeten nemen.

Je hoeft daarbij niet ieder detail vooraf te bepalen. Alleen al aangeven of je voorkeur uitgaat naar begraven, cremeren of natuurbegraven kan veel duidelijkheid geven.

Wil je jouw wensen vooraf vastleggen en zo veel mogelijk ruis voorkomen? Lees dan mijn artikel over het Persoonlijk Uitvaartplan.

Een uitvaart draait uiteindelijk niet alleen om de keuze tussen cremeren of begraven. Het gaat om een afscheid dat past bij degene die is overleden en betekenis heeft voor de mensen die verdergaan.

Wat gebeurt er met een lichaam bij begraven of cremeren?

Mijn doel met dit artikel is vooral om mensen open en duidelijk te informeren over wat er gebeurt bij begraven en cremeren. Ik hoop dat deze uitleg ook geruststellend zal zijn voor mensen die het idee van begraven of cremeren moeilijk vinden.

Het verschil tussen begraven en cremeren gaat uiteindelijk ook over wat er met het lichaam gebeurt. Daar praten we niet altijd gemakkelijk over, maar juist duidelijke informatie kan helpen bij een juiste beeldvorming en het maken van een bewuste keuze.

Wat gebeurt er bij begraven?

Na een begrafenis begint een natuurlijk ontbindingsproces. Dat gebeurt voor een belangrijk deel door processen in het lichaam zelf. Bacteriën die van nature in en op ons lichaam aanwezig zijn, spelen daarbij een belangrijke rol. Zij helpen het organische materiaal van het lichaam geleidelijk af te breken.

Dit proces gaat niet snel. Onder normale omstandigheden kun je denken aan meerdere jaren, waarbij een periode van ongeveer tien jaar een bruikbare indicatie is voor het grotendeels afbreken van de zachte delen van het lichaam.

Hoe snel dit precies verloopt, verschilt per graf en per begraafplaats. Onder andere de bodemgesteldheid, de hoeveelheid vocht en zuurstof, de temperatuur, kleding en de gebruikte kist hebben invloed op het proces.

Je kunt je voorstellen dat het ontbindingsproces in zandgrond, kleigrond of bijvoorbeeld een veenhoudende bodem niet overal even snel verloopt. Onder andere de diepte van het graf, de bodemgesteldheid, de hoeveelheid vocht, de beschikbaarheid van zuurstof en de temperatuur hebben invloed op de snelheid van het ontbindingsproces. Daardoor kan dit proces korter of juist langer duren.

In Nederland geldt een wettelijke grafrusttermijn van minimaal tien jaar. Die periode is onder normale omstandigheden meestal voldoende om het natuurlijke ontbindingsproces ver te laten verlopen.

Soms bestaat het beeld dat een lichaam na het begraven vooral door wormen, insecten en ander bodemleven wordt afgebroken. Dat beeld klopt niet goed. Een lichaam wordt diep onder het bodemoppervlak begraven, waar de omstandigheden heel anders zijn dan in de biologisch zeer actieve bovenlaag van de bodem.

De afbraak vindt daarom vooral plaats door natuurlijke ontbindingsprocessen in en rond het lichaam. Onder de relatief zuurstofarme omstandigheden in een graf verloopt dit langzaam. Uiteindelijk blijven vooral de hardere delen van het lichaam, zoals het skelet, over.

voorlopen op een begraafplaats
Voorlopen op een begraafplaats

Wat betekent kiezen voor cremeren?

Na een crematie zijn er verschillende mogelijkheden voor de bestemming van de crematie-as.

De as kan bijvoorbeeld:

  • worden bewaard in een urn
  • worden bijgezet in een urnengraf
  • worden bijgezet in een columbarium
  • worden verstrooid op een daarvoor geschikte plaats
  • gedeeltelijk worden verwerkt in een herinneringssieraad of ander herinneringsobject

Nabestaanden hoeven bovendien niet altijd dezelfde keuze te maken. De as kan onder voorwaarden worden verdeeld, waardoor verschillende vormen van herinneren mogelijk zijn.

Cremeren biedt daardoor veel vrijheid bij de uiteindelijke bestemming van de crematie-as. Er ontstaat niet automatisch een vaste herdenkingsplek zoals bij een graf. Die plek kun je natuurlijk wel bewust creëren.

 

crematorium

En hoe zit het met natuurbegraven?

Natuurbegraven is een vorm van begraven op een natuurbegraafplaats. Het graf bevindt zich in een zo natuurlijk mogelijke omgeving en wordt onderdeel van het landschap.

Bij natuurbegraven gelden andere uitgangspunten voor onder andere grafrechten, grafmarkering en het beheer van de omgeving.

Een belangrijk verschil met veel reguliere begraafplaatsen is dat bij natuurbegraven vaak langdurige of eeuwigdurende grafrechten worden aangeboden. Daardoor zijn verlenging van grafrechten en terugkerende kosten meestal niet aan de orde. De precieze voorwaarden verschillen per natuurbegraafplaats.

Ook gelden er regels voor de materialen die in de bodem worden gebracht. Kist, wade en andere materialen moeten passen binnen de voorwaarden van de betreffende natuurbegraafplaats.

Voor mensen die zich verbonden voelen met natuur en landschap kan natuurbegraven een passende derde mogelijkheid zijn naast regulier begraven en cremeren.

Wat kost begraven, cremeren of natuurbegraven?

Kosten spelen voor veel mensen een rol bij deze keuze. Daar mogen we open over zijn.

De kosten van begraven, cremeren en natuurbegraven verschillen per gemeente, per locatie en per gemaakte keuze. Begraven kan naast de directe kosten ook kosten op langere termijn met zich meebrengen, terwijl bij natuurbegraven vaak andere afspraken gelden over grafrechten en onderhoud. Bij cremeren kunnen aanvullende kosten ontstaan door de gekozen asbestemming.

Een begrafenis is in veel situaties duurder dan een crematie. Dat komt vooral doordat bij begraven naast de kosten van de uitvaart ook kosten kunnen ontstaan voor het graf zelf.

Bij begraven kun je onder andere te maken krijgen met grafrechten, het openen en sluiten van het graf, een grafmonument en eventueel onderhoud. Na afloop van de periode waarvoor grafrechten zijn verleend, kunnen bovendien opnieuw kosten ontstaan wanneer de grafrechten worden verlengd.

Bij een crematie betaal je onder andere voor de crematie en kunnen aanvullende kosten ontstaan voor de gekozen vorm van asbestemming, bijvoorbeeld een urn, urnengraf, columbarium of andere persoonlijke bestemming.

Een ogenschijnlijk goedkopere keuze kan door aanvullende wensen uiteindelijk duurder uitvallen. Andersom hoeft een betekenisvol afscheid niet automatisch een kostbare uitvaart te zijn.

Kostenvergelijking: begraven, cremeren en natuurbegraven

 

Begraven

Cremeren

Natuurbegraven

Directe kosten

Grafrechten, openen en sluiten van het graf, kosten begraafplaats

Crematie, gebruik faciliteiten crematorium

Grafrecht, openen en sluiten van het graf, kosten natuurbegraafplaats

Kosten op langere termijn

Verlenging grafrechten, eventueel onderhoud graf en grafmonument

Afhankelijk van asbestemming, bijvoorbeeld huur urnengraf of nis

Doorgaans geen verlengingskosten wanneer eeuwigdurend grafrecht geldt en meestal geen onderhoudskosten voor het graf

Mogelijke extra kosten

Grafmonument, beplanting, onderhoud, aanvullende kosten begraafplaats

Urn, urnengraf, columbarium, bijzetting of andere persoonlijke asbestemming

Toegestane natuurlijke grafmarkering en eventuele aanvullende voorzieningen van de natuurbegraafplaats

Ik noem hier bewust geen vaste bedragen. Tarieven verschillen sterk per gemeente, maar ook per begraafplaats, crematorium en natuurbegraafplaats. Ook de persoonlijke keuzes rondom de uitvaart hebben grote invloed op de uiteindelijke kosten.

Vraag daarom altijd vooraf welke kosten direct worden berekend en welke kosten later nog kunnen ontstaan. Zo vergelijk je niet alleen de prijs van vandaag, maar ook de financiële gevolgen op langere termijn.

De ‘Stille’- of ‘Technische crematie’

Wanneer je praktisch geen nabestaanden hebt of graag in stilte zonder publiek gecremeerd wilt worden, kan een stille of technische crematie een mogelijkheid zijn.

Daarbij vindt geen afscheidsplechtigheid plaats in het crematorium. De crematie wordt zonder aanwezige nabestaanden uitgevoerd. Zelf vind ik de term stille crematie beter passend dan technische crematie, omdat de crematie technisch feitelijk niet afwijkt van een gangbare crematie.

Een stille crematie is doorgaans goedkoper dan een crematie waarbij gebruik wordt gemaakt van een aula, catering en andere faciliteiten. Ook deze kosten verschillen per crematorium.

Wat betekent de keuze voor nabestaanden?

Bij de keuze tussen begraven en cremeren wordt vaak vooral gekeken naar de wens van degene die overlijdt. Toch is het verstandig om ook stil te staan bij wat de keuze voor nabestaanden betekent.

Een graf biedt een vaste plek die bezocht kan worden. Dat kan troost geven, maar brengt mogelijk ook verantwoordelijkheid voor onderhoud en toekomstige beslissingen over verlenging van grafrechten met zich mee.

Bij crematie ligt de situatie anders. Nabestaanden krijgen te maken met de vraag wat er met de as gebeurt. Wanneer hierover vooraf niets is afgesproken, kan juist deze keuze na een overlijden moeilijk zijn.

Daarom helpt het wanneer wensen vooraf worden besproken en vastgelegd. Nabestaanden hoeven dan op een emotioneel moment minder beslissingen te nemen waarvan zij niet weten wat de overledene zelf gewild heeft.

En hoe zit het met duurzaamheid?

Er bestaat geen eenvoudige regel dat cremeren altijd duurzamer is dan begraven, of andersom.

Een uitvaart heeft namelijk altijd invloed op onze leefomgeving. De keuze voor een kist of ander omhulsel, vervoer, bloemen, materialen, crematie of begraven en de uiteindelijke bestemming hebben allemaal gevolgen voor het milieu.

Bij begraven spelen bijvoorbeeld ruimtegebruik, materiaalgebruik en het beheer van de begraafplaats een rol. Bij cremeren is onder andere energie nodig voor het crematieproces.

Wie duurzaamheid belangrijk vindt, kan daarom beter naar de hele uitvaart kijken dan alleen naar de keuze tussen cremeren en begraven.

Wist je bijvoorbeeld dat een groot deel van de milieu-impact van een uitvaart kan ontstaan door verkeersbewegingen? Familie moet soms van ver komen en reist vervolgens met veel auto’s naar verschillende locaties.

Binnen beide vormen zijn bewustere en duurzamere keuzes mogelijk. Denk aan minder vervoer, lokale bloemen, natuurlijke materialen, een passende kist of wade en het beperken van onnodige producten.

Hoe maak je een keuze tussen cremeren of begraven?

Een keuze wordt gemakkelijker wanneer je jezelf niet alleen afvraagt:

Wil ik gecremeerd of begraven worden?

Stel jezelf ook andere vragen.

  • Wil ik dat mijn nabestaanden een vaste plek hebben die ze kunnen bezoeken?
  • Hoe belangrijk zijn de kosten voor mij?
  • Hoe belast ik mijn nabestaanden met bijvoorbeeld onderhoud en toekomstige kosten?
  • Wil ik dat nabestaanden later verantwoordelijk zijn voor een graf?
  • Wat wil ik dat er met mijn as gebeurt wanneer ik voor crematie kies?
  • Welke rol speelt duurzaamheid in mijn keuzes?

En misschien nog belangrijker:

Hoe wil ik dat mijn afscheid wordt vormgegeven en welke gevolgen hebben mijn keuzes voor de wereld die ik achterlaat?

Door daar vooraf over na te denken ontstaat ruimte om keuzes te maken die persoonlijk zijn, goed voelen en passen bij je eigen waarden.

Leg je wensen vooraf vast

Je hoeft niet te wachten tot een overlijden om over deze keuze na te denken. Door vooraf je wensen te bespreken en vast te leggen, geef je nabestaanden richting op een moment waarop er veel op hen afkomt. Dat geeft duidelijkheid en daardoor rust, vooral in een periode waarin nabestaanden emotioneel zijn en in korte tijd veel beslissingen moeten nemen.

Je hoeft daarbij niet ieder detail vooraf te bepalen. Alleen al aangeven of je voorkeur uitgaat naar begraven, cremeren of natuurbegraven kan veel duidelijkheid geven.

Wil je jouw wensen vooraf vastleggen en zo veel mogelijk ruis voorkomen? Lees dan mijn artikel over het Persoonlijk Uitvaartplan.

Een uitvaart draait uiteindelijk niet alleen om de keuze tussen cremeren of begraven. Het gaat om een afscheid dat past bij degene die is overleden en betekenis heeft voor de mensen die verdergaan.

Bronnen en verdere informatie

Voor de uitleg over het natuurlijke afbraakproces bij begraven is onder meer gebruikgemaakt van recente informatie van de Nederlandse overheid en de Gezondheidsraad. Daarin wordt beschreven dat een begraven lichaam langs natuurlijke weg afbreekt tot het skelet en dat dit proces onder de relatief zuurstofarme omstandigheden in een graf doorgaans langzaam verloopt.

Klik hier voor de: Rapportage Nederlandse overheid / Gezondheidsraad:

Voor informatie over het crematieproces, de temperatuur en de gemiddelde duur van een crematie:

Klik hier voor: Landelijke Vereniging van Crematoria:

Eén reactie